Người bệnh đái tháo đường cần làm gì để giảm nguy cơ biến chứng tim mạch?

Kiểm soát đái tháo đường không chỉ là theo dõi lượng đường trong máu. Chủ động chăm sóc sức khỏe tim mạch cũng là một phần quan trọng giúp người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống và hạn chế nguy cơ biến chứng lâu dài.

Vì sao người bệnh đái tháo đường cần quan tâm đến tim mạch?

Đái tháo đường là bệnh lý có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Khi đường huyết tăng cao kéo dài, các mạch máu và hệ thống thần kinh có thể bị tổn thương, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh lý tim mạch.

Nguy cơ này có thể tăng thêm khi người bệnh đồng thời bị tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì hoặc hút thuốc lá. Một số vấn đề sức khỏe tiến triển âm thầm, chưa gây triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu.

Vì vậy, ngay cả khi cảm thấy khỏe mạnh hoặc chỉ số đường huyết đã cải thiện, người bệnh vẫn cần duy trì việc theo dõi và tái khám theo lịch hẹn. Chăm sóc toàn diện cần hướng đến cả đường huyết, huyết áp, mỡ máu và các yếu tố nguy cơ khác.

4 việc nên duy trì để bảo vệ sức khỏe tim mạch

1. Theo dõi sức khỏe định kỳ, không chỉ kiểm tra đường huyết

Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về các chỉ số cần theo dõi, bao gồm đường huyết, HbA1c, huyết áp, mỡ máu và chức năng thận khi có chỉ định.

Các mục tiêu điều trị không hoàn toàn giống nhau ở mọi người. Bác sĩ sẽ cân nhắc tuổi, thời gian mắc bệnh, tiền sử tim mạch, bệnh lý đi kèm và nguy cơ hạ đường huyết để xây dựng kế hoạch phù hợp.

Người bệnh nên ghi lại kết quả đo tại nhà, danh sách thuốc đang sử dụng và những triệu chứng bất thường để cung cấp cho nhân viên y tế trong mỗi lần tái khám.

2. Điều chỉnh bữa ăn theo hướng có lợi cho tim mạch

Một chế độ ăn hợp lý có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết, huyết áp và mỡ máu. Người bệnh có thể bắt đầu từ những thay đổi đơn giản:

• Tăng cường rau xanh, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ.
• Ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt và nguồn đạm phù hợp như cá, thịt nạc.
• Hạn chế nước ngọt, đồ uống có đường và thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung.
• Giảm thực phẩm quá mặn, thức ăn chế biến sẵn và các nguồn chất béo bão hòa.
• Chú ý khẩu phần ăn, duy trì cân nặng phù hợp với tình trạng sức khỏe.

Không có một thực đơn duy nhất phù hợp với tất cả người bệnh. Người mắc bệnh thận, suy tim hoặc có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt nên được tư vấn riêng để tránh điều chỉnh chế độ ăn không phù hợp.

3. Tăng vận động phù hợp với thể trạng

Hoạt động thể lực thường xuyên hỗ trợ cải thiện khả năng sử dụng insulin, kiểm soát đường huyết và góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch.

Với người đủ điều kiện vận động, có thể bắt đầu bằng đi bộ hoặc các hoạt động vừa sức, sau đó tăng dần thời lượng theo khả năng. Mục tiêu thường được sử dụng cho nhiều người trưởng thành là khoảng 150 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần, nhưng mức độ phù hợp cần được cá nhân hóa.

Nếu đã mắc bệnh tim mạch, có biến chứng thần kinh, tổn thương bàn chân hoặc các vấn đề sức khỏe khác, người bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi bắt đầu hoặc tăng cường tập luyện.

Điều quan trọng là lựa chọn hoạt động an toàn, duy trì đều đặn và tránh cố gắng quá sức.

4. Dùng thuốc đúng hướng dẫn và chủ động thay đổi thói quen

Thuốc điều trị đái tháo đường, huyết áp và rối loạn mỡ máu có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ. Một số người bệnh có thể được chỉ định thuốc còn mang lại lợi ích cho tim hoặc thận, tùy tình trạng cụ thể.

Người bệnh cần lưu ý:

• Dùng thuốc đúng liều, đúng thời điểm theo hướng dẫn.
• Không tự ý ngừng thuốc hoặc thay đổi liều khi thấy chỉ số đã cải thiện.
• Thông báo cho bác sĩ về tác dụng không mong muốn, thuốc không kê đơn và các sản phẩm bổ sung đang sử dụng.
• Không tự dùng aspirin để phòng ngừa nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ khi chưa được bác sĩ đánh giá lợi ích và nguy cơ chảy máu.
• Nếu hút thuốc lá, hãy tìm sự hỗ trợ để cai thuốc; đồng thời duy trì giấc ngủ và thói quen sinh hoạt lành mạnh.

Nhận biết dấu hiệu cần cấp cứu

Người bệnh đái tháo đường cần đặc biệt lưu ý những biểu hiện có thể liên quan đến biến cố tim mạch, chẳng hạn:

• Đau, tức hoặc cảm giác đè nặng ở ngực.
• Khó thở đột ngột hoặc khó thở bất thường.
• Đau lan ra cánh tay, lưng, cổ hoặc hàm.
• Vã mồ hôi lạnh, choáng váng hoặc ngất.
• Đột ngột méo miệng, yếu tay chân, nói khó hoặc rối loạn ý thức.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ, cần gọi cấp cứu 115 hoặc số cấp cứu tại địa phương ngay lập tức. Không nên chờ triệu chứng tự hết hoặc tự lái xe đến bệnh viện.

Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được xử trí khẩn cấp; danh sách trên không bao gồm tất cả biểu hiện có thể gặp. Nếu có triệu chứng bất thường, người bệnh nên được nhân viên y tế đánh giá kịp thời.

Chủ động chăm sóc hôm nay để bảo vệ sức khỏe lâu dài

Kiểm soát đái tháo đường hiệu quả là một quá trình liên tục, đòi hỏi sự phối hợp giữa người bệnh, gia đình và nhân viên y tế. Bên cạnh việc dùng thuốc đúng hướng dẫn, những thay đổi phù hợp trong ăn uống, vận động và theo dõi sức khỏe có thể góp phần giảm nguy cơ biến chứng.

Người bệnh nên duy trì lịch tái khám, trao đổi thẳng thắn với bác sĩ về những khó khăn trong quá trình điều trị và cùng xây dựng mục tiêu chăm sóc phù hợp với bản thân.

Thông điệp dành cho người bệnh: Đừng chỉ quan tâm đến chỉ số đường huyết. Hãy chăm sóc sức khỏe tim mạch một cách chủ động và toàn diện.

Lưu ý: Nội dung mang tính chất cung cấp thông tin sức khỏe, không thay thế việc thăm khám, chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ. Các mục tiêu theo dõi và điều trị cần được cá nhân hóa theo tình trạng của từng người bệnh.